Ang mga katotohanan tungkol sa COVID-19; Paano umiwas nang wasto?

Huwag maniwala sa mga tsismis tungkol sa COVID-19!
Huwag matakot at umiwas tayo nang wasto.

Habang kumakalat ang COVID-19 sa buong mundo, marami ding kumakalat na mga impormasyon o tsismis tungkol sa sakit na ito na hindi natin sigurado ang katotohanan.

Basahin ang artikulong ito para sa tamang impormasyon at para maiwasan ang pagpapaniwala ka agad-agad sa mga impormasyong nakikita o naririnig, pagkalat ng mga fake news, at pagkilos nang mali.

Pinagbabatayan ng artikulong ito ang impormasyon galing sa WHO (World Health Organization) and Fact-check Initiative Japan (FIJ)

1. Hindi maiiwasan ang COVID-19 kahit ilantad kayo mismo sa araw o temperatura ng 25℃ o higit pa. 

Maaaring mahawahan ng COVID-19 kahit maganda at mainit ang panahon. Marami ang mga kaso ng sakit na ito kahit sa mga maiinit na bansa. Una sa lahat, ang temperatura ng katawan ng tao ay 36.5℃ – 37℃; kaya imposibleng mamatay ang virus sa mas mababang temperatura.  

Maliban dito, mali din ang impormasyon na “hindi kumakalat ang virus sa mga mainit at humid na lugar” at “maaaring mamatay ang virus sa malamig na hangin o snow”

2. Hindi maiiwasan ang COVID-19 kahit uminom kayo ng hot water.

Bagamat kumakalat ang impormasyon na “puwedeng maiwasan ang impeksyon kapag uminom ng hot water na 26~27 degree dahil mahina ang virus sa init.” o “inirerekomenda na uminom ng hot water”, mali din ang mga ito. Sa karaniwan, ang virus ay diumano’y mahina sa init, ngunit ito ay hindi nangangahulugan na hindi na ito magiging aktibo.   

Gayundin, hindi rin maiiwasan ang impeksyon kahit maligo ng mainit ng tubig o hot bath.

3. Walang bisa ang hand dryers. 

Ang mahalaga ay madalas na paghuhugas ng kamay gamit ang hand sanitizer o sabon. Ang hand dryer at towel ay may bisa sa pag-iiwas ng impeksyon kapag ginamit sa pagpapatuyo ng mga kamay pagkatapos maghugas. 

4. Hindi maiiwasan ang COVID-19 kahit i-spray ang disinfectant or bleach sa inyong katawan.

Maaaring magdulot ito ng sakit sa balat o mata kapag ini-spray ang disinfectant o bleach sa inyong katawan. Delikado din kapag nakapasok ito sa loob ng katawan ninyo. 

Wastong gamitin ang mga chemical na ito.

5. Hindi maiiwasan ang COVID-19 kahit uminom ng alak. 

Mas magiging masama sa kalusugan ang pag-inom ng alak nang madalas o madami.

6. Kahit kaya mong pigilan ang pahinga nang 10 segundo na walang pag-uubo kahirapan sa paghinga, wala itong kinalaman sa COVID-19.

Ang mga karaniwang sintomas ng COVID-19 ay ubo, pagkapagod, at lagnat. Ang tanging paraan para ma-confirm ang impeksyon ay sa pamamagitan ng medical inspection lamang, hindi sa paghinga.

7. Di naipapasa ang COVID-19 sa pamamagitan ng kagat ng lamok o mga langaw.

Hanggang ngayon, wala pang impormasyon o siyentipikong ebidensiya na nagpapatunay na maaaring ihatid ang virus ng mga langaw o lamok. Ang virus ay kumakalat sa pamamagitan ng mga droplets na nailabas ng ng taong may COVID-19 kapag umubo, bumahin, o nagsalita. Maliban dito, maaaring mahawahan kapag hinawakan ang mga bagay na may virus at bago mahugasan ang mga kamay, naipahid mo ito sa iyong mata, ilong, o bibig.

8. May mga haka-haka tungkol sa mga pagkain o inuming may bisa sa prevention ng impeksyon, ngunit wala pa itong sapat na ebidensiya.

Di pa napatutunayan ang haka na may bisa ang mga sili sa pag-iwas o paggamot laban sa COVID-19.

Wala ding mapagkakatiwalaang siyentipikong resulta ang haka na ang sea lettuce, isang klase ng damong dagat ay may bisa din.

May balita din na ang pag-inom ng tsaa o green tea ay may bisa sa impeksyon. Ang mga sangkap sa loob ng green tea ay posibleng may bisa sa pagpigil sa pagkalat ng virus, ngunit walang siyentipikong resulta na nagpapatunay sa bisa nito hanggang ngayon.

Maliban dito, wala pa ring bantayan sa tsismis na mabisa ang pagkain ng bawang laban sa COVID-19.

Gayundin, may mga kumakalat na advertisement na mabisa ang Vitamin-D, at mga tsismis na kulang sa Vitamin-D ang mga infected, ngunit hindi parin kumpirmado ang bisa nito ayon sa National Institute of Health and Nutrition.

Paano ko maiiwasan ang COVID-19?

Mabisa ang mga ito para makahadlang sa impeksyon; panatilihin ang social distance, i-sterilize ang mga bagay o lugar na madalas ninyong hinahawakan, at hugasan ang kamay nang madalas gamit ang hand sanitizer o soap. Mahalaga din na iwasang hawakan ang mata, ilong at bibig. Tingnan ang iba pang artikulo tungkol sa paraan ng paghuhugas ng kamay, o lugar na dapat maiwasan upang protektahan ang sarili mula sa COVID-19.

Kailangan alamin at isagawa natin ang tamang paraan ng pag-iwas sa COVID-19 para maprotektahan ang sarili at mga taong minamahal natin!

Kapag may narinig kang balita tungkol sa COVID-19, tingnan ang mga susunod na website para malaman kung tama ba ito o hindi.

Myth Busters (WHO)

Myth busters
Highlighting some of the misinformation circulating on COVID-19

→Alamin dito ang mga kumakalat na haka-haka sa buong mundo at tamang impormasyon tungkol sa COVID-19. Available sa wikang Ingles, French, Spanish, Chinese, Russian, at Arabic.

COVID-19 Japan-related Fast-checks mula sa Fact-check Initiative Japan (FIJ)

→Alamin dito ang mga impormasyong tungkol sa mga kumakalat na tsismis ng COVID-19 na fast-checked ng mga mass media sa loob/labas ng Japan. Tingnan mula dito sa wikang Hapon at Ingles.

タイトルとURLをコピーしました